Vandringar med leikeleica (2)

Regnbogen står over kraftlinjene i Sunnhordland.

30. juli: Vi er komne heim og er langt utpå jordet. Vi er mest i Hardanger, men berre i Sunnhordland. Her har Kvinnherad Energi laga eit salig virvar, som for å visa at vi ikkje står tilbake for det som førestår.

Gleda over eit godt bilete.

29. juli: Gleda over eit godt bilete kan i dag delast i mest same augneblink som det er teke. Slik har det ikkje alltid vore. Min favorittfilm gjennom mange år var Kodachrome, i alle fall dei gongene eg hadde råd. Då tok det 14 dagar å venta på framkalling av filmen i Sveits. I 74 år vart filmen produsert, frå 1935 til 2009. Den aller siste rullen på 36 eksponeringar vart 14. juli 2010 gitt til fotojournalisten Steve McCurry, fotografen av Afghansk jente frå 1984, framsidebilete i National Geographic, med auga til den unge jenta for alltid brent inn i fotohistoria, frå ein flyktningeleir i Pakistan, på den tida Sovjetunionen, som andre stormakter før og seinare, herja med dei arme fjellfolka i det stolte landet. Biletet var sjølvsagt teke med Kodachrome. Dei 36 eksponeringane frå i sommar skal oppbevarast hos Eastman Kodak, for alltid får vi vona. I dag kan digitale bilete måla seg med Kodachrome på sitt beste. Men dei ligg neppe over favorittfilmen frå åttitalet. For ein ekstra dose nostalgi er det berre å visa til Paul Simon på YouTube:
http://www.youtube.com/watch?v=wZpaNJqF4po

Statsraaden i Ålborg havn.

28. juli: Mellom stolte seglskuter hevda dei norske seg godt i Ålborg havn: Her låg Sørlandet, Cristian Radich, Svanhild og Statsraad Lehmkuhl, som vi her ser bakstamnen av. Strame russarar hadde dei breiaste sjøoffiserhuene, medan mannskapet på ei flott indonesisk seglskute imponerte med dansekunster på dekk. Samspelet mellom menneske, tau- og treverk, seglduk, vind og bølgjer skulle forandra verda for alltid. Ror vi inntil desse mektige båtane, er det ikkje fritt for at den fjerne susen frå seglskutetida set seg under skjorta.

Menneskets beste ven i Ålborg, med Drei Kameraden.

27. juli: Der det er menneske, er det òg hundar. Arten med familienamnet Canis er utbreidd over heile kloden og har innteke utruleg mange former, til éin art å vera. Våre lojale støttespelarar er vane med at mennesket har mange luner, og av og til dreg tida ut, som her under kulminasjonen av Tall Ships Race i Ålborg, der vi ventar på fyrverkeriet, før den imponerande seglskuteflåten dagen etter legg kursen mot Kristiansand. Same veg skal vi.

Den lille havfrue er i Shanghai, og berre på skjerm i København.

26. juli: Då vi enno var i København, ville vi sjølvsagt ta i augnesyn byens mest berømte figur i bronse, Den lille havfrue, inspirert av H.C. Andersens eventyr. Vi kom forbi skilta som peika mot eit lite rullesteinsbelte i hamna ved eit slott. Der var det òg mytologiske gigantar i granitt, over stordomstider for vår gamle kongemakt. Men kor vi leitte, fann vi inga havfrue. Til slutt spurde vi iskremseljaren og han kunne fortelja at Den lille havfrue er i Kina, på Expo i Shanghai. Ho er shanghaia til langt uti november og har viktigare ting føre enn å visa seg for oss. Men til trøyst kan du sjå henne på skjerm: http://en.expo2010.cn/a/20100426/000006.htm

Kvilelaus venting med bok.

25. juli: Ein mann på ein open plass i København, med ei opa bok. Som ei opa bok kan vi òg lesa forventningane til denne mannen, der han kvilelaust går omkring med boka i eit kvarters tid, før kvinna han har venta på innfinn seg og dei kan dela eit lite måltid. Til dét hende hadde vi, nysgjerrige som vi er, funne ut at boka var ei vanleg bok og inga dagbok. Men kanskje mannen var forfattaren, ein forfattar av det vidgjetne slaget, frå eit anna land, kva veit vi. Og kanskje han ville visa kvinna som kom eit par formuleringar.

Opplever København frå rickshaw.

24. juli: Rickshaw er opphaveleg ei indisk tohjulskjerre dregen av ein person, med passasjerane bak. Men i København ser vi at rett mange syklar som eigentleg er meint til transportering av varer er lettare ombygde og pynta for frakt av turistar. Ei eiga nettside har danskane òg om rickshawprosjektet, på www.rickshaw.dk. Den vesle familien på biletet ser ut til å ha funne det ideelle transportmiddelet for å bli kjend med byen.

2CV-skjerm med flower power.

23.juli: Med blomsterdekorasjon frå det glade syttitalet står det som er att av denne 2CV-en ved ein mur i utkanten av Amsterdam. Like ved er det tilbod på ein, til 500 euro, prisen arrangørane av velgjerdsløpet med bil frå Amsterdam til Dakar har sett som øvre prisgrense for doningane som skal vera med, om vi forstår nederlandsken rett. 2CV-en gjekk ut av produksjon i 1990 og etter kvart er dei eit meir enn sjeldant syn langs vegane. Nettadressa vist på biletet (www.amsterdamdakar.com) virkar, det er billøp i år òg!

Dette er ikkje to kvinner med sjal.

22. juli: To unge kvinnelege studentar i Amsterdam med hijab, sløret mange politikarar i Europa vil forby. Det kan skje i land som Italia, Frankrike og Belgia, og i delar av Spania har det vore snakk om det same. Av dei sefardiske jødane, som vart kasta ut av Spania i 1492, kom mange til Amsterdam, der dei som mange andre forfølgde grupper fann sin fristad, heilt til nazistane sette i gang massedeportering til Auschwitz. Historia kjenner vi. Men den dagen hijabforbodet òg gjeld i Amsterdam, er vi alle ille ute.

Happy Hour utanfor The Greenhouse Effect.

21. juli: Amsterdam er eit mylder av kulturar og ein sommardag er livet avslappa på fortauet utanfor The Greenhouse Effect. Dei store spørsmåla blir denne dagen overletne til eit anna nivå. Her på fortauet kan du få svar på enkle spørsmål ved å gå etter pila til Reception, eller ved ganske enkelt å setja deg ned ei stund i dette fargerike folkelivet, med ei øl eller ein kaffi. Nokre gonger står svaret klart i dagen etter ei slik stund.

Englevakt i Amsterdam.

20. juli: Å koma med bil til ein storby er både slitsamt og dyrt. Er du så heldig å finna ein ledig parkeringsplass, trillar pengane ut av konto fortare enn dei trillar når du fyller drivstoff. Men i utkanten av Amsterdam, der nederlandskkurs for nye utanlandsstudentar blir halde på Hogeschool van Amsterdam, er det rett nok ledige plassar. Vi forstod oss berre ikkje på automaten. Til all lykke var det plass ved ein bilverkstad, og ein hyggjeleg mann sa det var gratis. I tillegg hadde flyttelasset englevakt medan vi inspiserte sentrum. Som ein fugl som byggjer i treet til rovfuglen kjende vi oss trygge på at overvakingsblikket til Hells Angels Amsterdam var til å stola på.

Vi let oss begeistra.

19. juli: Det er datoen radikal ungdom på åttitalet hadde eit forhold til. Sandinistrevolusjonen i Nicaragua i 1979 viste at diktatura i Latin-Amerika ikkje skulle få siste ordet, og regjeringa fekk fire rettferdshungrige prestar som ministrar. Sidan har vi fått den tidlegare skopussaren Lula i Brasil. Prosjektet er stort. Men i både Nederland og Noreg er det sutringa mellom politikarane som rår, medan klimaspørsmålet blir overlete til kinesarane.

Vi køyrer over Storebelt.

18. juli: Vi køyrer over Storebelt og blir imponerte av ingeniørkunsten. Dei store asfaltårene bind landa i Europa saman, som elver og kanalar ein gong gjorde det. Son min skal til Amsterdam og hausta meir kunnskap.

Vikingcamp i Gudvangen.

17. juli: I Gudvangen kan du sjå at vikingtida held fram med daglege gjeremål, innanfor avsperringa. Det er vikingcamp. Som turistar kjem vi forbi og får ein gløtt inn mellom telta. Dei er temde, desse vikingane, og plasserte i reservat. Som reisande blir vi plasserte i filer nedover kontinentet.

Furuborken har mange figurar.

16. juli: Malmfull furubork løyner så mange indianarandlet og annan informasjon om svunnen tid. No i midten av juli har arkeologane oppdaga eit nytt kongesete i Petén i Guatemala, der det mektige mayariket i Tikal er grave fram frå jungelgløymsla og er eitt av verdas viktigaste turistmål. Men i dag har vi nok med å granska indianarandleta i furuborken.

Draumen er eit sommarhus der vi kan sjå gjennom huset.

15. juli:  Vi budde på små stader der morgonane kom med skuleborn. Vi gjekk med kvite skjorter om sundagen, med grønske etter å ha leika i graset. Og vi skreiv bilnummer. Ein gong slost eg med Arnfinn i krysset, og medan vi begge låg nede, passerte ein bil med grønt skilt. Eit slikt hadde vi aldri sett før, men på grunn av slåstinga fekk vi ikkje notert det. No har vi ein draum om små sommarstader, der vi kan sjå rett gjennom huset. Arnfinn var interessert i fuglar og hadde sebrafinkar i bur. Då han var tolv år, sprang han ut i vegen etter ein ball. Det var ingen gang- og sykkelstiar den gongen.

Inga tid å ta av plasten på denne sekspakningen.

14. juli: Sekspakning i Bjerkreim. Stilt overfor emballasjen til ein sekspakning i Bjerkreim er det arkeologen i eins indre dukkar opp: Her er det mange opplysningar å ta fatt på. Vi skjønar snart at det her er snakk om ferskvarearkeologi, for sponsoremblemet for den nyleg avslutta verdsmeisterskapen i fotball er trykt på alle boksane. I sportens ånd står det vidare at produktet er 100% refreshing. Men alle som har tylla i seg ein sekspakning på styrten, veit at dette i høgda er ei sanning med modifikasjonar. Plasten som held boksane saman på toppen er ikkje fjerna, og viser at her er alle boksane oppdrukne i full fart, av ein som har vore ute på reise, og som ikkje kunne koma heimatt med sekspakningen til ho mor. Sekspakningen er nok innkjøpt på FjordLine eller på flyplassen på Sola. For det er ikkje pant på boksane.

Kvassheim fyr er frå 1912. No er det nyoppussa og kafé. Men ikkje på laurdag.

13. juli: Kva veit vi om Kvassheim fyr? Wikipedia melder at det vart bygd i 1912, som siste ledd i utbyggjinga av fyra på Jæren, og at det vart overdrege til Jæren Friluftsråd i 2002, men allereie i 1990 var det automatisert og avfolka. Eit iherdig oppussingsarbeid i åra etterpå hadde som mål å opna lokala for ålmenta og presentera kysthistorie blanda med rå natur og jærsk gjestfridom. No er det kafé i lokala og spira på det gamle fyret er gilde og raude. Men kjem du til fyret ein laurdag i turistsesongen, er det stengt, og skillingsbollane erstatta med ferske kurukker utanfor.

Frå dei nye busskura kan du sjå vidt omkring etter bussen.

11. juli: Like ved det gamle busskuret nede på Nærland står det to nye, gjennomsiktige, slik at ein kan sjå etter bussen i alle retningar. Dei står i eit hav av prestekragar. Verda går framover. Men ingen buss er å sjå.

Busskur frå retteleg gamle dagar.

10. juli: Busskura før i tida var deprimerande greier. Ikkje gjekk det bussar, heller. Ein bærepose, refleksvestar, eit handkle og ei halv fiskestong vil prøva å fortelja ei historie: Er det om friluftsliv eller om rus?

Jorinahuset står klin i vegen på Nærland.

9. juli: Jorinahuset står klin i vegen på Nærland og har fått husnummer 1666. Eigarane har teke godt vare på det. Det er ikkje sjølvsagt: For 15 år sidan var det eit ungt par som nett hadde overteke ein gard der det stod eit gammalt jærhus. Før riksantikvaren hadde rukke å nysa, låg huset i grus. Og til Jærbladet hadde dei denne korte kommentaren: – Dæ va kje noge å ha!

Kikkar vi nedi graset ved husmannsplassen, er det blomster i eit vell av fargar.

8. juli: På haugen på Line, der den gamle husmannsplassen ligg, er det utsyn heilt mot havet. Småkårsfolket har i seinare år fått ta del i ein ufatteleg rikdom, som vi kjenner til. Men i det grågrøne graset framfor huset hadde småkårsfolket alltid store rikdommar om sommaren, i form av blomster, som kanskje ikkje var så ulike dei som kikkar fram her.

Husmannsplassen og kårhuset Træe på Line.

7. juli: Husmannsplassen Træe på Line er eit landemerke langs riksveg 44 på Jæren. Under oppveksten var det gamle jærhuset malt gildt og raudt, men så fann museumsfolka ut at slik kunne det ikkje vera. No er huset dust og blygrått, om lag som himmelen mange dagar. Det er nok historisk rett, og ganske fint er det òg.

Åna fengsel var tvangsarbeidsanstalt.

6. juli: Oppstad tvangsarbeidshus er historie, men Åna fengsel eksisterer i opne landskap, dyrka med tvang. I år skal det bli korn. Ein fange fortalde si historie til fuglefotografen Karthon Håland, om då han spelte seg og sa til fangevaktaren at han hadde så forferdeleg vondt i magen. Det bar avgarde i trillebår, fleire kilometer på kjerrevegen. Då dei kom fram til fengselet, spratt fangen ut av trillebåra og sa takk for turen. Det resulterte i ei vekes kakebu, men var verdt det, sa han.

Tre hesjer på andre sida av vatnet i Matre.

5. juli: Ei hesje er høy på ein streng, halden oppe av pålar. Eit gjerde er om lag det same, men utan høy. Ein utlending tykte det var rart at nordmennene såg ut som store spørjeteikn når han fortalde om hesjer han hadde klive over om vinteren. I dag er hesjer sjeldan vare, men du finn tre praktfulle på hi sida av vatnet i Matre.

Rosa hatt, skal ein bli bluesdronning i Skånevik.

4. juli: Dronningar er kjende for sine hattar. For å bli bluesdronning i Skånevik, må ein òg ha hatt.

På eit punkt i historia kom mennesket forbi og sette ned bolten.

3. juli:  Det var geologiske tider, det! Skifertider, lenge før det var innført eit Herrens år i kalenderen, i den urgrå tida lenge før vår tidsrekning (fvt), som religionshistorikarane så kjønnslaust tidfester vår kalenders historiske gang. Men på eit punkt i historia kom mennesket forbi og sette bolten ned, med alfa og omega.

Det eine gullet kan vera like godt som det andre.

2. juli: Allereie den andre dagen i juli fann vi gull, utan å investera to millionar i ordførar Synnøves paradis. Så lett kan gullet koma oss i hende, og så ufortent! Er det ikkje ekte? Sjå og døm sjølv. Det eine gullet kan vera like godt som det andre.

Enga er slått og rundballane er på plass under dei veldige kastanjene.

1. juli: Graset er slått, jonsok er passert. Vi går opp bakken der rundballane ligg fint plasserte under veldige kastanjer. Det er høgste dag og det er mykje å ta fatt på for den vesle leikeleicaen med dei rustne skruane. Som eit lite ekstra lommeauge skal dette apparatet få vera med. Korhen det ber, vil bileta visa etter kvart som kalenderblada fell.